نحوه درخواست صدور اجرائیه

پس از آنکه حکم قطعی دادگاه به نفع شما صادر شد، برای الزام محکوم علیه به اجرای آن، باید درخواست صدور اجراییه نمایید. این سند رسمی، برگ ورود شما به فرآیند اجرایی است و فرآیندی مشخص و دقیق دارد که شناخت آن برای هر ذینفع ضروری است.

اهمیت مرحله اجرای حکم، کمتر از مرحله صدور آن نیست. در بسیاری از موارد، حصول یک حکم قضایی به تنهایی ضامن احقاق کامل حق نمی شود؛ بلکه فرآیند پیچیده و گاه دشوار اجرای آن است که نتیجه نهایی را رقم می زند. در این میان، سندی به نام «اجراییه» نقش حیاتی ایفا می کند؛ زیرا بدون آن، حتی قطعی ترین احکام نیز راه به مرحله اجرا نخواهند برد. این مقاله با هدف ارائه یک راهنمای جامع و کاربردی، گام به گام شما را در فرآیند نحوه درخواست صدور اجراییه، از جمع آوری مدارک تا پیگیری مراحل اجرایی، همراهی می کند تا با اطمینان و آگاهی کامل، حقوق خود را مطالبه نمایید.

اجراییه چیست؟ آشنایی با این سند حیاتی

اجراییه، سندی رسمی و حقوقی است که توسط مرجع قضایی صادر می شود تا حکم قطعی دادگاه یا سایر اسناد لازم الاجرا، به مرحله عمل درآید. به بیان ساده، این برگه به محکوم علیه (شخصی که حکم علیه او صادر شده) ابلاغ می کند که موظف به اجرای مفاد حکم دادگاه است و در صورت عدم اجرای داوطلبانه، اقدامات قهری قانونی برای اجرای آن صورت خواهد گرفت. مبنای قانونی اصلی صدور اجراییه، ماده 4 قانون اجرای احکام مدنی است که صراحتاً بیان می دارد: اجرای حکم، با صدور اجراییه به عمل می آید، مگر اینکه در قانون، ترتیب دیگری مقرر شده باشد.

در واقع، اجراییه، فرمان دادگاه برای آغاز فرآیند اجرائی است. این سند شامل اطلاعات کلیدی مانند مشخصات کامل محکوم له (کسی که حکم به نفع او صادر شده)، محکوم علیه، جزئیات حکم صادرشده (شماره دادنامه، تاریخ صدور، مرجع صادرکننده) و موضوع دقیق حکم است. لازم به ذکر است که اجراییه ها صرفاً از دادگاه ها صادر نمی شوند و در مواردی خاص، مانند اسناد رسمی لازم الاجرا (مثل اسناد رهنی یا چک)، اداره ثبت اسناد و املاک نیز می تواند مبادرت به صدور اجراییه ثبتی نماید که البته سازوکار و مراحل خاص خود را دارد و با اجراییه صادره از دادگاه تفاوت هایی دارد. در این مقاله تمرکز اصلی ما بر اجراییه صادره از دادگاه است.

اجراییه، سندی رسمی است که برای الزام محکوم علیه به اجرای حکم قطعی دادگاه صادر می شود و بدون آن، امکان پیگیری قضایی برای وصول محکوم به وجود نخواهد داشت.

پیش نیازهای اساسی قبل از اقدام برای درخواست اجراییه (حتماً بخوانید!)

قبل از اینکه برای درخواست صدور اجراییه اقدام کنید، لازم است از فراهم بودن چند پیش شرط حیاتی اطمینان حاصل نمایید. عدم وجود هر یک از این پیش نیازها می تواند به تأخیر در فرآیند یا حتی رد درخواست شما منجر شود. این شرایط اساس و پایه اجرای حکم قضایی را تشکیل می دهند.

قطعی شدن حکم دادگاه

مهم ترین پیش شرط برای صدور اجراییه، قطعی شدن حکمی است که به نفع شما صادر شده است. به موجب ماده 1 قانون اجرای احکام مدنی، هیچ حکمی از احکام دادگاه های دادگستری به موقع اجرا گذاشته نمی شود مگر اینکه قطعی شده باشد یا قرار اجرای موقت آن در مواردی که قانون معین می کند، صادر شده باشد. منظور از «حکم قطعی»، حکمی است که تمامی مراحل اعتراض و واخواهی، تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی (در صورت امکان) آن طی شده باشد و دیگر امکان تغییر یا نقض آن وجود نداشته باشد. این وضعیت معمولاً به یکی از روش های زیر محقق می شود:

• گذشت مهلت قانونی اعتراض یا تجدیدنظرخواهی و عدم اقدام محکوم علیه در این خصوص.
• تأیید حکم صادره در مرحله تجدیدنظر یا فرجام خواهی توسط مراجع بالاتر قضایی.
• صدور رأی قطعی از ابتدا (در مواردی که میزان خواسته کمتر از نصاب تجدیدنظرخواهی باشد).

بررسی وضعیت قطعیت حکم، اولین گامی است که پیش از هر اقدام دیگری باید برداشته شود.

ابلاغ صحیح و قانونی حکم به محکوم علیه

یکی دیگر از شرایط اساسی برای مراحل صدور اجراییه، ابلاغ صحیح و قانونی حکم به محکوم علیه یا وکیل و قائم مقام قانونی او است. ماده 2 قانون اجرای احکام مدنی تأکید دارد که احکام دادگاه ها وقتی به موقع اجرا گذارده می شود که به محکوم علیه یا وکیل یا قائم مقام قانونی او ابلاغ شده باشد. ابلاغ می تواند به دو صورت واقعی یا قانونی صورت گیرد:

• ابلاغ واقعی: زمانی است که اوراق قضایی مستقیماً به شخص محکوم علیه یا نماینده قانونی او تحویل داده شود.
• ابلاغ قانونی: در مواردی است که امکان ابلاغ واقعی وجود نداشته باشد (مانند عدم حضور در آدرس یا مجهول المکان بودن) و ابلاغ طبق تشریفات قانونی (مانند الصاق به درب منزل یا انتشار آگهی در روزنامه های کثیرالانتشار) انجام شود.

اهمیت ابلاغ صحیح در آن است که مهلت های قانونی برای اعتراض و اجرای داوطلبانه حکم، از تاریخ ابلاغ آغاز می شود. همچنین، ماده 302 قانون آیین دادرسی مدنی نیز بر لزوم ابلاغ حکم یا قرار به طرفین یا وکیل آن ها تأکید دارد و مقررات ابلاغ دادخواست را برای آن جاری می داند.

معین و قابل اجرا بودن موضوع حکم

حکمی که برای آن درخواست اجراییه می شود، باید موضوعی معین و قابل اجرا داشته باشد. ماده 3 قانون اجرای احکام مدنی به وضوح بیان می کند که حکمی که موضوع آن معین نیست، قابل اجرا نمی باشد. به علاوه، ماده 4 همین قانون تصریح دارد که در مواردی که حکم دادگاه جنبه اعلامی داشته و مستلزم انجام عملی از طرف محکوم علیه نیست (مانند اعلام اصالت یا بطلان سند)، اجراییه صادر نمی شود. به عبارت دیگر، حکم باید محتوایی داشته باشد که بتوان آن را به صورت فیزیکی یا مالی به اجرا درآورد، نه صرفاً یک اعلام وضعیت حقوقی. برای مثال، حکم به پرداخت وجه، تسلیم مال معین، خلع ید یا انجام عمل خاص، قابل اجرا است؛ اما حکمی که صرفاً اعلام کند سند الف صحیح و سند ب باطل است، نیازی به اجراییه ندارد.

درخواست توسط ذینفع (محکوم له یا وکیل/نماینده قانونی او)

صدور اجراییه خود به خود و بدون درخواست صورت نمی گیرد. ماده 2 قانون اجرای احکام مدنی مقرر می دارد که احکام دادگاه های دادگستری وقتی به موقع اجرا گذارده می شود که محکوم له یا نماینده و یا قائم مقام قانونی او کتباً این تقاضا را از دادگاه بنماید. بنابراین، فقط شخص ذینفع (محکوم له) یا کسی که از نظر قانونی نماینده او محسوب می شود (مانند وکیل دادگستری با وکالت نامه رسمی، ولی قهری، قیم، وصی، یا مدیر تصفیه در شرکت ها) می تواند تقاضای کتبی صدور اجراییه را مطرح کند. این امر نشان دهنده لزوم رعایت اصل ذینفعی و اعتبار نمایندگی قانونی در فرآیندهای قضایی است.

مراحل گام به گام نحوه درخواست صدور اجراییه از دادگاه (راهنمای عملی)

پس از اطمینان از فراهم بودن پیش نیازهای لازم، زمان آن رسیده است که مراحل عملی درخواست صدور اجراییه را آغاز کنید. این فرآیند، امروزه عمدتاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می شود و شامل گام های مشخصی است که رعایت دقیق آن ها، سرعت و صحت کار را تضمین می کند.

گام اول: جمع آوری و آماده سازی مدارک لازم (چک لیست مدارک)

اولین قدم، جمع آوری و آماده سازی دقیق مدارک مورد نیاز است. تمامی این مدارک باید در زمان مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، آماده و در صورت نیاز، به صورت الکترونیکی نیز قابل بارگذاری باشند:

• تصویر مصدق (برابر اصل) از دادنامه قطعی: این مهم ترین مدرک است و باید تمامی صفحات آن (شامل رأی بدوی، تجدیدنظر و سایر ضمائم مرتبط با قطعیت) برابر اصل شده باشد.
• کپی کارت ملی و شناسنامه محکوم له: برای احراز هویت درخواست کننده.
• وکالتنامه رسمی وکیل: در صورتی که وکیل دادگستری برای ثبت درخواست مراجعه می کند.
• مدارک اثبات سمت: اگر درخواست کننده نماینده قانونی محکوم له (مانند قیم نامه، گواهی انحصار وراثت برای وراث، یا مدارک اثبات مدیریت شرکت) است، باید این مدارک را نیز ارائه دهد.
• فایل الکترونیکی دادنامه و مدارک هویتی: برای بارگذاری در سامانه ثنا، معمولاً نیاز به اسکن تمامی مدارک در قالب فایل های استاندارد (مانند PDF) و با حجم و کیفیت مشخص است.
• اطلاعات حساب کاربری سامانه ثنا: داشتن حساب کاربری فعال در سامانه ثنا برای همه طرفین پرونده الزامی است، زیرا ابلاغ ها به صورت الکترونیکی انجام می شود.

گام دوم: تنظیم درخواست کتبی صدور اجراییه (با تاکید بر فرمت سامانه ثنا)

اگرچه درخواست اصلی به صورت الکترونیکی در دفاتر خدمات قضایی ثبت می شود، اما فرمت کلی و محتوای لازم برای تقاضای کتبی صدور اجراییه شامل موارد زیر است که باید در فرم های الکترونیکی سامانه ثنا به دقت وارد شود:

• مشخصات کامل محکوم له: نام، نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، شماره شناسنامه، آدرس و شماره تماس.
• مشخصات کامل محکوم علیه: نام، نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، شماره شناسنامه، آدرس و شماره تماس (در صورت اطلاع).
• مشخصات دقیق دادنامه: شماره پرونده، شماره دادنامه قطعی، تاریخ صدور دادنامه، مرجع صادرکننده حکم (شعبه دادگاه بدوی و تجدیدنظر در صورت لزوم) و تاریخ قطعیت حکم.
• موضوع حکم و خواسته اجرای آن: به طور واضح و خلاصه بیان شود که محکوم علیه به چه چیزی محکوم شده و محکوم له خواهان اجرای کدام بخش از حکم است (مثلاً مطالبه مبلغ X ریال، تسلیم فلان ملک، خلع ید از فلان پلاک ثبتی و…).
• نکته کلیدی: در حال حاضر، این درخواست ها به صورت الکترونیکی و از طریق سامانه های دفاتر خدمات قضایی ثبت می شوند و فرم های از پیش طراحی شده در این سامانه ها، شما را در وارد کردن اطلاعات یاری می کنند.

گام سوم: مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت درخواست

با توجه به توسعه خدمات الکترونیک قضایی، امروزه درخواست صدور اجراییه منحصراً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می شود. شما باید با در دست داشتن تمامی مدارک لازم (نسخه فیزیکی و اسکن شده) به یکی از این دفاتر مراجعه کنید. مراحل ثبت در دفتر خدمات قضایی به شرح زیر است:

1. ورود اطلاعات: کارشناس دفتر خدمات قضایی، اطلاعات شما، محکوم علیه و جزئیات دادنامه را در سامانه مربوطه وارد می کند.
2. بارگذاری مدارک: اسکن مدارک شما، به خصوص دادنامه قطعی، وکالت نامه و مدارک هویتی در سامانه بارگذاری می شود.
3. پرداخت هزینه ها: شما باید هزینه دادرسی مربوط به درخواست صدور اجراییه و تعرفه خدمات دفتر قضایی را پرداخت کنید.
4. اخذ کد رهگیری: پس از ثبت موفقیت آمیز، یک کد رهگیری به شما داده می شود که برای پیگیری های بعدی لازم است.

گام چهارم: ارجاع درخواست به دادگاه صادرکننده حکم نخستین

پس از ثبت درخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده به صورت الکترونیکی به دادگاه صالح ارجاع داده می شود. نکته مهم و حائز اهمیت این است که مطابق ماده 5 قانون اجرای احکام مدنی، صدور اجراییه با دادگاه نخستین است. این بدان معناست که حتی اگر حکم در دادگاه تجدیدنظر یا دیوان عالی کشور قطعی شده باشد، باز هم مرجع صالح برای صدور اجراییه، همان شعبه ای از دادگاه بدوی است که در ابتدا رأی را صادر کرده است. قاضی دادگاه نخستین، درخواست را بررسی می کند تا از صحت و تکمیل بودن تمامی شرایط و مدارک اطمینان حاصل کند و در صورت تأیید، دستور صدور اجراییه را صادر می نماید.

گام پنجم: صدور برگ اجراییه توسط دادگاه

پس از تأیید قاضی، مدیر دفتر شعبه دادگاه مبادرت به صدور برگ اجراییه می نماید. ماده 6 قانون اجرای احکام مدنی، محتویات و مشخصات مندرج در برگ اجراییه را به شرح زیر تعیین کرده است:

• نام و نام خانوادگی و محل اقامت محکوم له و محکوم علیه.
• مشخصات حکم (شماره، تاریخ، مرجع صادرکننده) و موضوع آن (خواسته اجرایی).
• قید این نکته که پرداخت حق الاجرا به عهده محکوم علیه می باشد.

بر اساس ماده 7 قانون اجرای احکام مدنی، برگه های اجراییه به تعداد محکوم علیهم، به علاوه دو نسخه صادر می شود. یک نسخه در پرونده اصلی دعوا، یک نسخه پس از ابلاغ به محکوم علیه در پرونده اجرایی بایگانی و یک نسخه نیز در موقع ابلاغ به خود محکوم علیه تسلیم می گردد. برگ اجراییه باید به امضا رئیس دادگاه و مدیر دفتر رسیده و به مهر دادگاه ممهور باشد.

گام ششم: ابلاغ اجراییه به محکوم علیه

پس از صدور اجراییه، این سند از طریق سامانه ثنا به صورت الکترونیکی به محکوم علیه ابلاغ می شود. ابلاغ الکترونیکی به دلیل سرعت و دقت بالا، جایگزین روش های سنتی شده است. پس از ابلاغ اجراییه، محکوم علیه یک مهلت 10 روزه قانونی دارد تا به صورت داوطلبانه، مفاد حکم را اجرا کند. این مهلت به موجب ماده 34 قانون اجرای احکام مدنی پیش بینی شده است. اگر در این مدت، محکوم علیه نسبت به اجرای حکم اقدام نکند، محکوم له می تواند مراحل بعدی پیگیری قضایی را برای اجرای اجباری حکم آغاز نماید.

گام هفتم: پیگیری اجرای حکم در واحد اجرای احکام

اگر محکوم علیه در مهلت 10 روزه قانونی، حکم را اجرا نکرد، محکوم له باید اقدامات لازم را برای پیگیری اجرای حکم در واحد اجرای احکام دادگستری انجام دهد. در این مرحله، محکوم له می تواند با معرفی اموال و دارایی های محکوم علیه (مانند حساب بانکی، پلاک ثبتی، خودرو، سهام، مطالبات و…)، درخواست توقیف و فروش آن ها را برای وصول محکوم به نماید. همچنین، واحد اجرای احکام می تواند به درخواست محکوم له، از مراجع ذی ربط (مانند بانک مرکزی، اداره ثبت اسناد و املاک، راهور، بورس و…) استعلام های لازم را برای شناسایی اموال محکوم علیه به عمل آورد. ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی نیز به این موضوع اشاره دارد و مرجع اجرا کننده رأی را مکلف به شناسایی و توقیف اموال محکوم علیه به تقاضای محکوم له دانسته است.

نمونه درخواست کتبی صدور اجراییه

در حال حاضر، درخواست صدور اجراییه به صورت الکترونیکی و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می شود و شما اطلاعات مربوطه را در فرم های سامانه وارد می کنید. با این حال، داشتن یک نمونه از متن درخواست کتبی می تواند به شما در گردآوری اطلاعات و اطمینان از صحت و تکمیل بودن موارد کمک کند. فرم زیر یک نمونه کلی است که محتوای آن در سامانه الکترونیک قضایی تکمیل می گردد:

ریاست محترم شعبه محترم [شماره شعبه] دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [نام شهرستان]

با سلام و احترام،

احتراماً به استحضار می رساند، اینجانب [نام و نام خانوادگی محکوم له] فرزند [نام پدر] به شماره ملی [کد ملی محکوم له]، به موجب دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه] مورخ [تاریخ دادنامه] صادره از شعبه محترم [شماره شعبه] دادگاه [عمومی حقوقی/تجدیدنظر] شهرستان [نام شهرستان] در پرونده کلاسه [شماره کلاسه پرونده]، محکوم له دعوی [موضوع دعوی، مثلاً: مطالبه مبلغ … ریال/خلع ید از پلاک ثبتی …] می باشم.

دادنامه مذکور در تاریخ [تاریخ ابلاغ] به محکوم علیه آقای/خانم [نام و نام خانوادگی محکوم علیه] فرزند [نام پدر محکوم علیه] به شماره ملی [کد ملی محکوم علیه]، ابلاغ و قطعی گردیده است.

لذا با عنایت به قطعیت دادنامه و ابلاغ آن به محکوم علیه و با استناد به مواد 1 و 2 قانون اجرای احکام مدنی، مصوب 1356، بدین وسیله درخواست صدور اجراییه نسبت به دادنامه فوق الذکر و آغاز عملیات اجرایی جهت احقاق حق خویش را از محضر آن دادگاه محترم استدعا دارم.

با تشکر و احترام،

[نام و نام خانوادگی محکوم له]

[تاریخ]

[امضا]

سوالات متداول در مورد درخواست صدور اجراییه

مدت زمان صدور اجراییه چقدر است؟

مدت زمان صدور اجراییه از زمان ثبت درخواست تا ابلاغ آن به محکوم علیه، به عوامل مختلفی بستگی دارد. این فرآیند می تواند از چند روز تا چند هفته متغیر باشد. عواملی مانند حجم کاری دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و دادگاه صادرکننده حکم، سرعت عمل در بارگذاری و بررسی مدارک توسط کارشناسان و قاضی، و همچنین نحوه ابلاغ الکترونیکی، در این بازه زمانی مؤثر هستند. با توجه به سیستمی شدن فرآیندها، در حالت عادی و بدون اشکال، معمولاً در بازه 7 تا 20 روز کاری اجراییه صادر و ابلاغ می شود. پس از ابلاغ نیز، محکوم علیه 10 روز مهلت دارد تا حکم را داوطلبانه اجرا کند.

هزینه درخواست صدور اجراییه شامل چه مواردی است؟

هزینه درخواست صدور اجراییه شامل دو بخش اصلی است: اولاً، هزینه دادرسی مربوط به صدور اجراییه که مطابق تعرفه قانونی تعیین و معمولاً مبلغ ثابتی است که بر اساس نوع دعوی و میزان خواسته متفاوت خواهد بود. دوماً، هزینه خدمات دفتر خدمات الکترونیک قضایی برای ثبت و بارگذاری مدارک. این هزینه ها در زمان ثبت درخواست از طریق کارت خوان در دفاتر خدمات قضایی پرداخت می شود. مبلغ دقیق را می توانید در زمان مراجعه به دفتر خدمات قضایی جویا شوید. در نهایت، حق الاجرا نیز بر عهده محکوم علیه است که در صورت عدم پرداخت داوطلبانه، پس از اجرای حکم از اموال او وصول خواهد شد.

اگر محکوم علیه پس از ابلاغ اجراییه فوت کند، چه باید کرد؟

در صورتی که محکوم علیه پس از ابلاغ اجراییه فوت کند، اجرای حکم متوقف نمی شود؛ بلکه مطابق ماده 10 قانون اجرای احکام مدنی، اجراییه حسب مورد به ولی، قیم، امین، وصی، ورثه یا مدیر ترکه او ابلاغ می گردد و عملیات اجرایی علیه ورثه و از اموال باقی مانده از متوفی (در حدود سهم الارث هر یک) ادامه خواهد یافت. در این حالت، محکوم له باید با ارائه گواهی فوت و گواهی انحصار وراثت، ورثه یا نماینده قانونی متوفی را به واحد اجرای احکام معرفی کند تا اجراییه و عملیات انجام شده به آن ها اطلاع داده شود و فرآیند قانونی ادامه یابد.

آیا می توان به صدور اجراییه اعتراض کرد؟

بله، در موارد خاصی امکان اعتراض به صدور اجراییه وجود دارد. ماده 11 قانون اجرای احکام مدنی بیان می دارد: هر گاه در صدور اجراییه اشتباهی شده باشد دادگاه می تواند رأساً یا به درخواست هر یک از طرفین به اقتضای مورد اجراییه را ابطال یا تصحیح نماید یا عملیات اجرایی را الغاء کند و دستور استرداد مورد اجرا را بدهد. این اشتباهات می تواند شامل مواردی مانند عدم قطعیت حکم، ابلاغ غیرصحیح، اشتباه در مشخصات محکوم له یا محکوم علیه، یا عدم انطباق موضوع اجراییه با مفاد حکم قطعی باشد. اعتراض باید به دادگاه صادرکننده اجراییه تقدیم شود و دادگاه پس از بررسی، در صورت احراز اشتباه، تصمیم مقتضی را اتخاذ خواهد کرد.

صدور اجراییه مهریه (یا چک) چه تفاوتی با سایر موارد دارد؟

صدور اجراییه برای مهریه یا چک، می تواند هم از طریق دادگاه و هم از طریق اداره ثبت اسناد و املاک صورت گیرد که به آن «اجراییه ثبتی» گفته می شود و تفاوت هایی با اجراییه دادگاه دارد.
در مورد مهریه، زن می تواند بر اساس سند ازدواج (که یک سند رسمی لازم الاجراست) مستقیماً به دفتر ازدواج و سپس اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه نماید. در این روش، نیاز به طی مراحل طولانی دادرسی نیست، اما در صورت وجود اختلاف بر سر میزان مهریه یا شرایط آن، ممکن است نیاز به طرح دعوا در دادگاه باشد.
در خصوص چک، دارنده چک می تواند علاوه بر مراجعه به دادگاه، از طریق اداره ثبت اسناد و املاک نیز برای وصول وجه چک اقدام کند، مشروط بر آنکه چک دارای شرایط لازم برای صدور اجراییه ثبتی باشد (مثلاً عدم قید بابت تضمین یا مشروط). اجراییه ثبتی فرآیند سریع تری دارد اما محدودیت هایی نیز دارد که در صورت عدم امکان، باید به مراجع قضایی (دادگاه) مراجعه شود.

چه تفاوتی بین اجراییه صادره از دادگاه و اجراییه ثبتی وجود دارد؟

تفاوت های اصلی بین اجراییه صادره از دادگاه و اجراییه ثبتی به شرح زیر است:

1. مرجع صدور:
   • اجراییه دادگاه: توسط دادگاه صادرکننده حکم قطعی (دادگاه نخستین) صادر می شود.
   • اجراییه ثبتی: توسط اداره ثبت اسناد و املاک بر اساس اسناد رسمی لازم الاجرا (مانند سند ازدواج، اسناد رهنی، چک دارای شرایط) صادر می شود.
2. مبنای صدور:
   • اجراییه دادگاه: مبنای آن، حکم قطعی و لازم الاجرای دادگاه است.
   • اجراییه ثبتی: مبنای آن، اسناد رسمی لازم الاجرا است که نیاز به رسیدگی قضایی اولیه برای اثبات حق ندارند.
3. فرآیند اجرا:
   • اجراییه دادگاه: مراحل اجرا در واحد اجرای احکام دادگستری پیگیری می شود.
   • اجراییه ثبتی: مراحل اجرا در اداره اجرای ثبت پیگیری می شود.
4. اعتراض و ابطال:
   • اجراییه دادگاه: اعتراض به آن در دادگاه صادرکننده اجراییه بررسی می شود.
   • اجراییه ثبتی: اعتراض به عملیات اجرایی ثبت در هیأت نظارت ثبت و سپس در شورای عالی ثبت بررسی می شود. اعتراض به دستور صدور اجراییه ثبتی (به دلیل مخالفت با مفاد سند یا قانون) در دادگاه عمومی حقوقی مطرح می گردد.

انتخاب هر یک از این دو مسیر به ماهیت سند و مورد خاص بستگی دارد.

نکات کلیدی و توصیه های مهم برای درخواست کنندگان

برای اطمینان از طی شدن صحیح و سریع فرآیند درخواست صدور اجراییه و در نهایت احقاق حق، رعایت نکات زیر حائز اهمیت است:

• دقت در تکمیل اطلاعات و صحت مدارک: هرگونه اشتباه در وارد کردن مشخصات محکوم له، محکوم علیه یا جزئیات دادنامه، می تواند به تأخیر در صدور اجراییه یا حتی ابطال آن منجر شود. قبل از ثبت درخواست، تمامی اطلاعات را با دقت چندباره بررسی کنید.
• اهمیت پیگیری مستمر پرونده در واحد اجرای احکام: پس از ابلاغ اجراییه و عدم اجرای داوطلبانه حکم، مسئولیت پیگیری برای معرفی اموال و تسریع در فرآیند اجرا بر عهده محکوم له است. عدم پیگیری می تواند اجرای حکم را با کندی مواجه کند.
• لزوم مشاوره با وکیل در موارد پیچیده یا دارای ابهام: در صورتی که پرونده شما دارای ابهامات حقوقی، تعدد محکوم علیه، یا موضوع پیچیده ای است، حتماً از مشاوره یک وکیل دادگستری متخصص در امور اجرای احکام استفاده کنید. یک وکیل می تواند با اشراف بر قوانین و رویه قضایی، بهترین مسیر را به شما نشان دهد.
• عدم اعتماد به اطلاعات غیرموثق: همواره برای کسب اطلاعات حقوقی به منابع رسمی (قوانین و مقررات) و مشاوران حقوقی معتبر مراجعه کنید و از اعتماد به اطلاعات شفاهی و غیرمستند پرهیز نمایید.
• آمادگی برای مراحل بعدی: صدور اجراییه تنها آغاز راه است. برای مراحل بعدی مانند شناسایی و توقیف اموال، مزایده و … آمادگی ذهنی و اطلاعاتی داشته باشید.

نتیجه گیری

درخواست صدور اجراییه، گام نهایی و حیاتی در فرآیند احقاق حق پس از کسب یک حکم قطعی قضایی است. همانطور که در این مقاله به تفصیل بیان شد، این فرآیند دارای پیش نیازهای قانونی مشخص، مراحل گام به گام و نکات حقوقی ویژه ای است که آگاهی از آن ها برای هر محکوم له ای ضروری است. از قطعیت حکم و ابلاغ صحیح آن به محکوم علیه گرفته تا جمع آوری دقیق مدارک، ثبت درخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و پیگیری مستمر در واحد اجرای احکام، همگی اجزای یک پازل حقوقی هستند که با دقت و هوشمندی باید چیده شوند.

امیدواریم این راهنمای جامع، مسیر درخواست صدور اجراییه را برای شما شفاف تر کرده باشد و به شما در مطالبه کامل حقوق قانونی تان یاری رساند. همواره به یاد داشته باشید که احقاق حق، مستلزم آگاهی، پیگیری و در صورت لزوم، استفاده از تخصص حقوقی است.