عمومی

آغاز و پایان جنگ اوکراین حول محور دریای سیاه

جنگی که از اروس مختلف بر امنیت و ثبات است، نظم روابط بین الملل، بحران غذا، بحران انرژی و مواردی از این دست، عامل عامل بوده و با بیش از سه ماه از آغاز آن، پایان روشنی برایش قابل تصور نیست.

در رابطه با چرایی آغاز این جنگ تحلیل‌های ارائه‌شده، اما به نظر می‌رسد که به نظر می‌رسد که ژئوپلیتیک و توجه به اهمیت امنیت و مناطق اقتصادی در سیاست خارجی روسیه، یک زاویه دید اساسی است که نباید از آن غفلت کرد. از همان زمان (1696)که پترکبیر گفت «حاکمی که فقط نیروی زمینی دارد یک دست دارد، اما او که نیروی دریایی هم دارد هر دو را دارد»، هیدروپلیتیک در سیاست خارجی روسیه جایگاه ویژه ای یافت و به یک نیروی پیشران در روابط منطقه. ای و بین المللی این کشور تبدیل شد. در مقطع فعلی نیز پوتین، رئیس جمهور روسیه، پتر کبیر را مهم الگوی خود می داند و می کوشد روسیه جدید را بر اساس دیدگاه های این تزار مقتدر تاریخ کشورش اداره و مدیریت کند.

روسیه در آسیای شمالی و اروپای شرقی واقع است و با اقیانوس آرام شمالی و اقیانوس منجمد شمالی. و نیز با دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک مرز آبی دارد. این کشور پهناور، با کشور ۱۴ آسیایی و اروپایی مرز زمینی دارد و با پیرامون دریای برینگ، دریای ژاپن، دریای خزر، دریای سیاه، و دریای بالتیک ارتباط دریایی دارد. بر این اساس مشخص است که روسیه مرزهای دریایی بسیار دارد، اما برخی از این مرزها، در بیشتر اوقات در سال یخ زده و منجمد هستند و در عمل کارایی تجاری و نظامی دیگر ندارند. در چنین شرایطی است که دریای سیاه، به دلیل موقعیت برجسته ژئوپلیتیکی اش برای این کشور مهم دارای اهمیت است.

دریای سیاه شش کشور هم کرانه با آن، یعنی روسیه، رومانی، بلغارستان، کشور، گرجستان و ترکیه را از طریق دریای مدیترانه به اقیانوس اطلس پیوند می‌دهد. از میان این شش کشور، سه مورد (رومانی، بلغارستان و ترکیه) عضو ناتو هستند و در سراسر کشور و گرجستان برای پیوستن به این پیمان امنیتی، مقامات کرملین را با خطر محاصره کشورشان توسط این پیمان دفاعی رقیب در دریای سیاه شدن خطر کرده است. نگرانی که ب بار در سر سر سره جزیری ز زن و الحاق آن به رویه خم و حال یز ش ش و~ پر و و~

از سوی دیگر، استقرار موشک‌های میان برد آمریکا در رومانی، تمام ارضی روسیه را از طریق دریای سیاه تهدید می‌کند و به این معناست که بخش وسیعی از قسمت اروپایی این کشور در تیررس نیروهای آمریکا قرار دارد. تلاش مداوم دولت آمریکا برای تقویت حضور نظامی در دریای سیاه نیز از دیگر مناطقی هستند که این دریا را به مکانی مهم و ژئواستراتژیک برای مقامات روسیه تبدیل می کنند.

از منظر انتقال انرژی، دریای سیاه به همراه تنگه های بسفر و دارد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به صورت سالیانه، بیش از 200 میلیون تن، خام خام با عبور از مسیر دریای سیاه به بازارهای مصرف می رسد.

دریای سیاه از منظر ترانزیت دریایی بویژه تولید محصولات کشاورزی (میوه و سبزیجات)، تحرکات دولت ترکیه برای اکتشاف منابع گازی در این دریا و کشف میادین گازی «تونا» و «ساکاریا» و از سوی دیگر، عبور 2 خط انتقال گاز طبیعی از زیری دریای سیاه به نام های «جریان آبی» و «جریان ترک»، که حامل گاز تولیدی روسیه به اروپا می باشد، به جایگاه ژئواکونومیک این دریا نزدیک روسیه کمک کرده است.

بنابراین با وجود چنین موقعیتی ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیک دریای سیاه برای روسیه، به نظر می رسد هر گونه تحلیلی از آغاز و انجام جنگ نمی تواند به نقش این دریای حاشیه باشد. آشتیاق زیاده خواهانه دولت روسیه برای چیرگی بردریای آزوف و تنگه و بندر کرچ و ایجاد کریدور زمینی (دالان متصل‌کننده روسیه و کریمه به دونتسک و لوهانسک) در کنار برخورد و واکنش ضعیف جامعه جهانی به اشغال کریمه توسط روسیه در سال 2014، از مهم‌ترین مکان‌هایی که وجود داشتند. مقامات روسیه را ترغیب کردند تا حمله به این کشور را کلید بزند.

هر چند برنامه کرملین در ابتدا حمله ای برق آسا و اشغال سریع پایتخت و شهرهای کلیدی ساکنین بود، اما صحنه های واقعی را نبرد که با حمایت از همه جانبه اروپا و آمریکا شکل داده شده است، این نبرد را به جنگی نسبتا فرسایی تبدیل کرده است و موضعی را در اروپا ایجاد کرده است. و آمریکایی های حاکی از آن است که در جبهه غرب، ادعای رسانه ای، خود را در طولانی شدن این جنگ به منظور تقلیل و تضعیف کامل نظامی ارتش روسیه تعریف کرده است.

در چنین شرایطی به نظر می رسد روسیه برای فرار از یک شکست خفت بار یا زمین گیر شدن در یک جنگ فرسایشی پر هزینه، خود را بر روی مناطق حیاتی قرار خواهد داد و سواحل شمال دریای سیاه یکی از این مناطق استراتژیک مورد نظر روسیه خواهد بود. بود که احتمالاً پایان جنگ با تصرف کامل آنها رقم خواهد خورد. تسلط بر این سواحل به روسیه اجازه می‌دهد خود را از تنگناهای استراتژیک و ژئوپلیتیک رهایی ببخشد، تعداد هم مرز با دریای سیاه و تبعات امنیتی تعدد این منطقه را کاهش دهد، با تبدیل شدن به کشوری به کشوری محصور در خشکی، این کشور را توانایی دارد. و تنبیه کند و البته با اعلام هر چه سریعتر پایان جنگ، به اقناع افکار عمومی روسیه و جهان بپردازد. از سوی دیگر این راه را برای طرح‌های آتی روسیه در زمین مامانعت از انرژی دریای سیاه به اروپا و یا دستکم بالا بردن هزینه آن و به دست آوردن یک فشار اهرم در برابر اروپا، هموار خواهد ساخت.

بر اساس معیارات استراتژیک منطقه، به نظر می‌رسد چنین برنامه‌ای برای مدیریت پایان جنگ جنگ را تعریف کرده و می‌کوشد با راهکارهایی مانند تسلط کامل نظامی، استفاده از روش‌های مرسوم از جمله همه پرسی و استفاده از روش‌های مرسوم از جمله همه پرسی. باصد ک هر چند ترکیه و سایر ساحلی دریای سیاه، ناتو و به طور کلی به طور کلی طرف مقابل، در مقابل این امر قرار دارند، اما باید منتظر ماند و دید که اراده و توان کدام طرف در این رقابت بیشتر است و دریای سیاه که یکی است. اولین روز از روز اول

*رئیس موسسه فرهنگی اکو

دکمه بازگشت به بالا